Yetişkinlerde veya çocuklarda dikkat eksikliği belirtileri küçük yaşlardan itibaren itibaren gözlemlenebileceği gibi genellikle okul çağında açığa çıkar. Bunun sebebi çocuklarda dikkat eksikliğinin öğrenme güçlüğüne sebep olmasıdır.
Dikkat eksikliği, dikkat süresinin ve yoğunluğunun bireyin yaşına göre olması gerekenden az olmasıdır. Dikkatin belirli bir noktaya odaklanamaması, hızlıca dağılması, dağınıklık, unutkanlık, eşyaları kaybetme gibi belirtilerle kendini gösterir.
Amerikan Psikiyatri Birliği’nce Tanımlanan Dikkat Eksikliği Ölçütleri
1. Belirli bir işe ya da oyuna dikkatini vermekte zorlanır.
2. Dikkati kolayca dağılır.
3. Dikkatsizce hatalar yapar.
4. Başladığı işi bitiremez.
5. Kendisiyle konuşulurken dinlemiyormuş gibi görünür.
6. Görev ve etkinlikleri düzenlemekte zorlanır.
7. Yoğun zihinsel çaba gerektiren işleri yapmaktan kaçınır.(ev ödevi, okul aktiviteleri gibi)
8. Etkinlikler için gereken eşyaları kaybeder.
9. Günlük etkinliklerde unutkandır.
Bunlardan en az 6 tanesinin, en az 6 aydır, birden fazla ortamda görülüyor olması durumunda dikkat eksikliği olabileceği düşünülür.
Dikkat eksikliğinin tedavisi nasıl olmalıdır ?
Ailenin, çocuğa yönelik davranışları gözden geçirilerek yanlış ve doğru yaklaşımlar üzerinde aileyle görüşmeler yapılmaktadır. Olumsuz davranışların düzeltilmesi ve yerine olumlu davranışların konulması için çeşitli destekleyici ve davranış düzenleyici tedavi teknikleri uygulanmaktadır.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun tedavisinde ilaçlar önemli yer tutmaktadır. Dikkati artırmaya ve davranışların kontrol edilmesine yönelik ilaç tedavisi uzun yıllardır kullanılmaktadır.
Çocuğunuza yaklaşımınızda önem teşkil eden maddeler doktorlar tarafından şu şekilde ifade edilmektedir;
Dikkat eksikliği olan çocuğunuza karşı sabırlı olmalısınız.
Çocuğunuza yeni bir şey öğretirken bir kaç kez tekrarlamanız gerekebilir.
Çevresi çocuğunuz için zorlu bir ortam ise, ortamı değiştirin. Eğer şu andaki programı onu zorluyorsa, programı değiştirin. Onu arkadaşlarıyla kıyaslayarak gereksiz zorlamadan kaçının.
Çocuğunuza sağladığınız destek sayesinde problemlerle daha kolay baş edince kendine güveni gelişir ve bu da onun bir sonraki problemi çözmek için daha fazla motive olmasını sağlar.
Çocuğunuza destek olurken tamamiyle özgür- bırakmamalısınız.Dengeli bir yaklaşım içinde olmanız önemli.
Çocuğunuzu çok sıkı takip edin ve özellikle küçük yaşlardayken onu gözünüzün önünden çok fazla ayırmayın. Dikkat eksikliği olan çocuklar diğer çocuklara nazaran daha fazla süpervizona ihtiyaç duyarlar.
Ders çalışma ortamını gözden geçirin; dikkatini dağıtacak her şeyi düzene koyun.
Çok sık unutkanlık yaşayabileceğini hatırlayın ve bunu doğal karşılayın. Kasti yapmadığını hatırlayarak unutmaması için stratejiler geliştirmesine yardımcı olun.
Çocuğunuza aynı anda çok fazla komut vermeyin. Bir tanesini bitirene kadar ikincisine geçmeyin. Birden fazla şey istediğinizde hepsini unutabilir ve siz de onun sözünüzü dinlemediğini düşünebilirsiniz. Gerçek problemin unutkanlık olduğunu hiçbir zaman unutmayın!Çocuğunuzla iletişim kurarken göz göze olmaya gayret edin. Çok uzun konuşursanız dikkati dağılır ve söylediklerinizin yarısını hatırlamayabilir. Eğer size dinlerken sık sık başka şeylerle meşgul oluyorsa, ona söylemek istediklerinizi kısa cümleler halinde söyleyin ve sözünüz bittiğinde ona ne söylediğinizi tekrar ettirin.
Dikkat eksikliği olan çocuklar düzenli ve yapılandırılmış ortamlarda daha kolay hareket ederler. Bu nedenle evinizde her zaman düzenli olmaya gayret gösterin. Yaşamınızda bir rutin olsun. Her şeyin yeri ve zamanı belirli olsun. Bu sayede çocuğunuz daha kolay organize olur.
Çocuğunuzun kendi kendine toplu ve düzenli olmasını beklemeyin. Çantası, odası, dolabı sık sık dağılabilir. Gerekirse her gün, hatta bazen günde iki kere hayatını düzenlemek için ona rehberlik edin, onunla beraber eşyaları toplayıp düzenleyin. Eşyalarının yeri belli olsun, gerekirse çekmecelerine, raflarına koyması gereken şeylerin ismini yazın; çorap çekmecesi, kitap rafı, oyuncak kutusu gibi.
Duvarına bir takvim asın ve yapılacakları, gidilecek yerleri o takvime yazın. Her şeyi siz hatırlatmayın. Böylelikle ona ajanda kullanmayı öğretmiş olursunuz.
Çantasını okuldan her geldiğinde boşaltmasını, gereksiz kağıtları atmasını, kitaplarını, defterlerini gözden geçirerek çantasını hazırlamasını isteyin.
Kıyafetlerini de sık sık gözden geçirin ki giymediği, küçülen veya eski giysileri odasında gereksiz yer kaplamasın. Çok fazla eşya olduğunda organize olması, odasını toplu tutması daha güç olur.
Doğru ve başarılı davranışlarını ödüllendirmeyi unutmayın.